Emerytura rolnicza KRUS 2026 — warunki, obliczenie i wniosek dla rolników
Rolnicy i ich domownicy podlegają Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS) — systemowi emerytalnemu odrębnym od ZUS. Reguluje go ustawa z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. 2024 poz. 90 t.j.).
Kto jest ubezpieczony w KRUS
Ubezpieczeniu KRUS (obowiązkowemu) podlega osoba, która:
- jest pełnoletnia, posiada obywatelstwo polskie lub prawo pobytu w RP,
- prowadzi gospodarstwo rolne o powierzchni powyżej 1 ha przeliczeniowego (lub dział specjalny),
- nie jest objęta ubezpieczeniem ZUS z innego tytułu (umowa o pracę, działalność gospodarcza powyżej limitu).
Domownik rolnika — osoba bliska zamieszkała z rolnikiem, pomagająca w prowadzeniu gospodarstwa, niespełniająca warunków ubezpieczenia ZUS — może ubezpieczyć się w KRUS dobrowolnie lub obowiązkowo (jeśli spełnia kryteria).
Warunki emerytury rolniczej
| Wymaganie | Kobiety | Mężczyźni |
|---|---|---|
| Wiek emerytalny | 60 lat | 65 lat |
| Minimalne okresy KRUS | 25 lat składkowych | 25 lat składkowych |
Do 25 lat wlicza się: - okresy podlegania ubezpieczeniu KRUS (składkowe) - okresy rolniczego ubezpieczenia społecznego przed 1991 r. (tzw. "stare" ubezpieczenie) - okresy składkowe ZUS (np. praca przed założeniem gospodarstwa) - okresy nieskładkowe (choroba, pobieranie renty) — do 1/3 stażu składkowego
Obliczenie emerytury rolniczej
Emerytura rolnicza = część składkowa + część uzupełniająca:
Część składkowa
1% najniższej emerytury ZUS za każdy rok składkowy w KRUS.
Emerytura minimalna ZUS (2026): 1 978,49 PLN brutto. Za 25 lat: 25 × 1% × 1 978,49 = 475,72 PLN. Za 35 lat: 35 × 1% × 1 978,49 = 666,00 PLN.
Część uzupełniająca
Kwota stała ustalana corocznie — wynosi 100% emerytury podstawowej KRUS. Emerytura podstawowa KRUS = 88,19% emerytury bazowej ZUS (wartości 2025). W 2026 r. emerytura podstawowa KRUS wynosiła ok. 1 675–1 700 PLN brutto.
Pełna emerytura rolnicza przy 25 latach: ok. 1 675 + 476 = ok. 2 151 PLN brutto (szacunek orientacyjny 2026).
Emerytura rośnie wraz ze stażem: za każde 5 lat ponad minimum (25 lat) część składkowa rośnie.
Wniosek o emeryturę KRUS
- Pobierz formularz ER-1 lub złóż wniosek przez platformę epuap.gov.pl (KRUS online w fazie wdrożenia).
- Złóż w oddziale regionalnym KRUS właściwym dla miejsca położenia gospodarstwa.
- Dołącz: dokumenty tożsamości, zaświadczenia o przebiegu ubezpieczenia KRUS, dokumenty potwierdzające inne okresy składkowe (ZUS, zagraniczne).
- KRUS ma 60 dni na wydanie decyzji od kompletnego wniosku.
Przekazanie gospodarstwa a emerytura
Kiedyś (przed 2017 r.) rolnik musiał przekazać gospodarstwo, żeby dostać emeryturę. Dziś warunek ten nie obowiązuje — rolnik może pobierać emeryturę i prowadzić gospodarstwo jednocześnie. Jednak jeśli dochody z gospodarstwa przekraczają kwotę graniczną (analogicznie do limitów ZUS), emerytura może być zmniejszona lub zawieszona.
Najczęstsze pytania
Czy rolnik na emeryturze może dalej prowadzić gospodarstwo? Tak. Po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego (60/65 lat) nie ma ograniczenia działalności rolniczej. Przed tym wiekiem obowiązują limity dochodowe KRUS.
Czy syn pomagający w gospodarstwie bez odrębnej umowy ma staż KRUS? Tak, jeśli był zgłoszony jako domownik do KRUS. Brak zgłoszenia = brak stażu.
Podstawa prawna
- Ustawa z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. 2024 poz. 90 t.j.)
- Ustawa z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS (dotyczy relacji ZUS-KRUS)
