Renta z tytułu niezdolności do pracy a dawne grupy inwalidzkie — wysokość 2026
Wiele osób wciąż posługuje się pojęciem „grup inwalidzkich". W systemie rentowym ZUS trzy grupy inwalidzkie (I, II, III) zastąpiono pojęciem niezdolności do pracy z dniem 1 września 1997 r. (na podstawie ustawy z 28 czerwca 1996 r.). Dziś o uprawnieniu decyduje nie grupa, lecz orzeczenie o niezdolności do pracy.
Grupy inwalidzkie a dzisiejsza niezdolność do pracy
| Dawna grupa | Dzisiejszy odpowiednik (system ZUS) |
|---|---|
| I grupa | całkowita niezdolność do pracy oraz do samodzielnej egzystencji |
| II grupa | całkowita niezdolność do pracy |
| III grupa | częściowa niezdolność do pracy |
Uwaga: to inny system niż stopnie niepełnosprawności (lekki, umiarkowany, znaczny) orzekane przez powiatowe/wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności. Rentę ZUS przyznaje się na podstawie niezdolności do pracy, a nie stopnia niepełnosprawności.
Kto orzeka
W ZUS niezdolność do pracy ustala lekarz orzecznik ZUS (I instancja). Od jego orzeczenia można w terminie 14 dni wnieść sprzeciw do komisji lekarskiej ZUS (II instancja). Dawne orzeczenia o grupach inwalidzkich co do zasady zachowały ważność na zasadach przejściowych (art. 187 ustawy emerytalnej).
Jak liczy się wysokość renty (art. 62)
Renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy to suma czterech składników (art. 62 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS):
- 24% kwoty bazowej,
- po 1,3% podstawy wymiaru za każdy rok okresów składkowych,
- po 0,7% podstawy wymiaru za każdy rok okresów nieskładkowych,
- po 0,7% podstawy wymiaru za każdy rok brakujący do pełnych 25 lat stażu (okresy hipotetyczne).
Renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy wynosi 75% renty obliczonej dla całkowitej niezdolności (art. 62 ust. 2).
Kwoty minimalne 2026
| Świadczenie | Najniższa kwota brutto (od 1.03.2026) |
|---|---|
| Renta z tytułu całkowitej niezdolności | 1 978,49 zł |
| Renta z tytułu częściowej niezdolności | 1 483,87 zł |
Do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy oraz do samodzielnej egzystencji (dawna I grupa) przysługuje dodatkowo dodatek pielęgnacyjny 366,68 zł (od 1.03.2026), a po ukończeniu 75 lat — z urzędu.
Powiązane: renta socjalna, renta rodzinna.
Podstawa prawna: art. 12, 13, 62 i 75 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS (Dz.U. 1998 nr 162 poz. 1118 z późn. zm.); ustawa z 28 czerwca 1996 r. (zniesienie grup inwalidzkich).
