Jeśli po przyznaniu emerytury dalej pracowałeś albo masz korzystniejsze zarobki z innych lat, możesz wystąpić o przeliczenie świadczenia. Dwie najczęstsze podstawy to art. 110 i art. 111 ustawy emerytalnej. Zasada jest bezpieczna: przeliczenie nigdy nie obniży emerytury — jeśli wynik wyjdzie niższy, ZUS zostawia dotychczasową kwotę.
Art. 110 — doliczenie nowych składek
Jeśli po przejściu na emeryturę odprowadzałeś dalej składki (etat, zlecenie, działalność), ZUS przeliczy emeryturę, uwzględniając:
- nowy kapitał ze składek wpłaconych po przyznaniu świadczenia,
- nowe, krótsze średnie dalsze trwanie życia — im jesteś starszy, tym przez mniejszą liczbę miesięcy dzieli się kapitał, więc emerytura rośnie.
Przeliczenie z art. 110 opłaca się zwłaszcza po co najmniej 30 miesiącach pracy po przyznaniu emerytury — wtedy do podstawy można przyjąć również nowe, wyższe zarobki (art. 110 ust. 3).
Przykład. Emeryt pracował 3 lata po przejściu na emeryturę. Doliczenie nowych składek plus krótsze SDŻ podnosi świadczenie — kwota zależy od zarobków i wieku, ale każdy dodatkowy rok pracy realnie zwiększa emeryturę.
Art. 111 — korzystniejsza podstawa wymiaru
Możesz wskazać do ponownego obliczenia podstawy inne lata zarobków:
- 10 kolejnych lat kalendarzowych z ostatnich 20 lat przed rokiem zgłoszenia wniosku, albo
- 20 dowolnych lat kalendarzowych z całego okresu ubezpieczenia.
Opłaca się, jeśli w przeszłości miałeś lata o wyższym wskaźniku podstawy wymiaru (wyższym stosunku Twojego wynagrodzenia do przeciętnego) niż lata przyjęte pierwotnie.
Art. 110 czy 111 — porównanie
| Art. 110 | Art. 111 | |
|---|---|---|
| Czego dotyczy | nowe składki po emeryturze | inne, korzystniejsze lata do podstawy |
| Warunek | praca po przyznaniu świadczenia | wyższy wskaźnik z innych lat |
| Efekt | nowy kapitał + krótsze SDŻ | wyższa podstawa wymiaru |
Jeśli spełniasz warunki, oba tryby można połączyć.
Jak złożyć wniosek
- Wypełnij wniosek o ponowne obliczenie świadczenia (formularz ERPO).
- Dołącz dokumenty potwierdzające zarobki, jeśli brakuje ich w ZUS (zaświadczenie ERP-7 od pracodawcy — zob. wnioski i formularze ZUS).
- Złóż w oddziale ZUS, pocztą lub przez PUE/eZUS.
- ZUS ma 30 dni na decyzję; przeliczona kwota przysługuje od miesiąca złożenia wniosku.
Zobacz też: kiedy opłaca się przeliczenie emerytury.
Podstawa prawna: art. 110, 110a i 111 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS.
